فهرست مطالب
عنوان صفحه
مقدمه…………………………………………………………………………………………………1
فصل اول: کلیات…………………………………………………………………………………9
1-1. مکاتب…………………………………………………………………………………………………………………10
1-1-1. مکتب خلیل……………………………………………………………………..10
1-1-2. مکتب برمکی……………………………………………………………………10
1-1-3. مکتب جوهری………………………………………………………………….11
1-1-4. مکتب ابوعبید…………………………………………………………………..11
1-2. روحی بعلبکی……………………………………………………………………………………11
1-3. معرفی کتاب……………………………………………………………………………………..13
فصل دوم: ترجمه ی فرهنگ المورد المرئی از ص 425-832………………..14
2-1. بخش حمل و نقل………………………………………………………………………………………………15
2-1-1. حمل و نقل زمینی…………………………………………………………………………..16
2-1-1-1. پی نوشت………………………………………………………………………71
2-1-2. حمل و نقل دریایی………………………………………………………………………….79
2-1-2-1. پی نوشت…………………………………………………………………….100
2-1-3. حمل و نقل هوایی…………………………………………………………………………108
2-1-3-1. پی نوشت……………………………………………………………………121
2-1-4. حمل و نقل فضایی……………………………………………………………………….127
2-1-4-1. پی نوشت……………………………………………………………………132
2-2. بخش تجهیزات اداری و دفتری……………………………………………………………………….133
2-2-1. پی نوشت……………………………………………………………………………………….154
2-3. بخش موسیقی………………………………………………………………………………………………….162
2-3-1. پی نوشت……………………………………………………………………………………….189
2-4. بخش سرگرمی های خلاقانه……………………………………………………………………………192
2-4-1. پی نوشت……………………………………………………………………………………..227
2-5. بخش ورزش……………………………………………………………………………………………………234
2-5-1. پی نوشت……………………………………………………………………………………..335
2-6. بخش بازی های داخلی………………………………………………………………………………….342
2-6-1. پی نوشت……………………………………………………………………………………..353
2-7. بخش ابزارهای سنجش و اندازه گیری…………………………………………………………..354
2-7-1. پی نوشت……………………………………………………………………………………..367
2-8. بخش دستگاه های نوری ( اُپتیکی)……………………………………………………………….370
2-8-1. پی نوشت……………………………………………………………………………………..379
2-9. بخش سلامتی و ایمنی…………………………………………………………………………………..380
2-9-1. پی نوشت……………………………………………………………………………………..389
2-10. بخش انرژی………………………………………………………………………………………………….391
2-10-1. پی نوشت…………………………………………………………………………………..436
2-11. بخش ماشین آلات سنگین………………………………………………………………………….456
2-11-1. پی نوشت…………………………………………………………………………………..471
2-12. بخش اسلحه و جنگ افزار……………………………………………………………………………472
2-12-1. پی نوشت…………………………………………………………………………………..499
2-13. بخش نمادها…………………………………………………………………………………………………507
2-13-1. پی نوشت…………………………………………………………………………………..526
نتیجه گیری……………………………………………………………………………………530
پیشنهادات……………………………………………………………………………………532
منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………533

مقدمه
فرهنگنویسی یا فرهنگنگاری یکی از حوزههای علم زبان شناسی است که به بررسی نحوهی نگارش فرهنگها و واژه پردازی میپردازد. فرهنگ واژگان، فرهنگ لغت یا لغتنامه کتابی است که در آن معانی واژههای یک زبان معیّن با توضیحات مربوط به ریشهی شان، تلفّظشان، یا اطّلاعات دیگر مربوط به آنها به ترتیب حروف الفبای همان زبان گردآوری میشود.در اینجا این سول مطرح میشود که آیا فرهنگ واژگان همان دانشنامه است؟ پاسخ در نگاه اول اندکی دشوار به نظر میرسد اما باید گفت فرهنگ واژگان با دانشنامه (دایرة المعارف) تفاوت دارد. در یک واژه نامه معمولاً، به معنای واژهها اکتفا میشود و اطلاعات دیگری نظیر تاریخچه داده نمیشود. به علاوه در واژه نامهها فقط به واژههای عمومی یک زبان اشاره میشود و اسامی خاص (مانند نام مکان ها و اشخاص) کمتر نوشته میشود. با این حال مرز دقیقی بین واژهنامه و دانشنامه نمیتوان تعیین کرد و برخی کتابها مانند لغت نامهی دهخدا به نوعی در هر دو طبقه جای میگیرد.
پیشینه امر فرهنگنویسی در زبان عربی به سیزده قرن پیش میرسد. پس از تألیف نخستین فرهنگ1در قرن دوم هجری، فرهنگ نویسی عربی با اهتمام و جدّیت بسیاری دنبال شد به طوری که در سدهی چهارم هجری هشت فرهنگ عربی2 تألیف شده است و از این نظر آن قرن را عصر طلایی فرهنگ نگاری نامیده اند. پس از آن، تألیف فرهنگهای جدید در قرون دیگر تداوم داشت تا این که در نخستین سال
های سدهی پنجم هجری تألیف فرهنگ دوزبانهی عربی– فارسی آغاز شد. از آن زمان تا پیش از فرهنگهای جدید در زمان ما حدود صد و پنجاه کتاب به شکلها و هدفهای گوناگون پدید آمد.3
در میان این فرهنگ ها فرهنگ های مصور نیز پدید آمدند که برخی از آن ها به ترتیب الفبایی و برخی دیگر به ترتیب موضوعی نگاشته شده اند.
طرح موضوع:
یکی از فرهنگ لغتهای مصور عربی، کتاب “المورد المرئی” اثر روحی بعلبکی- فرهنگ نویس برجستهی لبنانی- است. این کتاب به چهار زبان عربی، انگلیسی، فرانسوی و اسپانیولی بوده که در بیست و هشت بخش و در موضوعات گوناگون تألیف شده است. این بخشها عبارتند از :
علم ستاره شناسی، علم جغرافیا، زیستشناسی گیاهی، زیستشناسی جانوری، آناتومی انسان، زراعت، مهندسی معماری، منزل، لوازم خانه، باغبانی، ابزار آلات، لباس، زیورآلات، وسایل شخصی، ارتباطات، حمل ونقل، تجهیزات اداری و دفتری، موسیقی، سرگرمی های خلّاقانه، ورزش، بازی های داخلی، وسایل سنجش و اندازه گیری، دستگاه ها و تجهیزات نوری، سلامتی و ایمنی، انرژی، ماشین آلات سنگین، اسلحه و نمادها.
پژوهشگر در این پژوهش به ترجمه و معادلیابی واژگان عربی کتاب مذکور به زبان فارسی پرداخته است. از آنجایی که این فرهنگ لغت کاملاً تخصصی بوده و هدف از پژوهش حاضر نیز گزینش واژگان و اصطلاحات کاربردی نزد کارشناسان، متخصصان و صاحبان حرف بوده، به ترجمهی صرف اکتفا نکرده بلکه فراتر از آن، به معادل یابی دقیق واژگان پرداخته است. بعد از این کار پژوهشگر به بررسی و تحقیق واژگان و اصطلاحات عربی موجود در کتاب از لحاظ صحت و درستی واژگان، دقت نویسنده در انتخاب واژگان تخصصی مربوط به هر بخش، کاربردی بودن آنها، اشتباهات تایپی و تطبیق واژگان با معادل لاتینشان پرداخته است.
اهميت و ضرورت تحقيق:
با توجه به گسترش روزافزون همکاریهای علمی و اقتصادی میان محافل مختلف آکادمیک در جهان، ترجمه واژه نامهای مصور که بتواند تخصصیترین حوزهها را در خود جای دهد، یک ضرورت به شمار میرفت. پژوهشگر در این اثر بر آن است تا اگر شرکت یا مؤسسه یا نهادی درصدد برقراری ارتباطات اقتصادی یا علمی با یکی از محافل جهان عرب است، با استفاده از این اثر بتواند مقصود خود را به شکلی کاملاً روشن و شفاف بیان نماید، نه آنکه در یافتن برابر نهادههای عربی واژگان صرفا به حدس و گمان بسنده کند.
به گفتهی برخی صاحبنظران رشتههای فنی، در حالحاضر کشور ما به شکل گستردهای اقدام به صادرات نیروی کار و خدمات تخصصی مینماید و از آنجایی که بسیاری از این نیروهای متخصص از زبان عربی اطلاعی ندارند، در انتقال مقصود خویش دچار مشکل و معضل میشوند. به عنوان نمونه میتوان از بخش الکترونیک یاد کرد که مهندسان ایرانی هنگام تعامل و کار در شرکتهای عربی با مشکل انتقال مقصود مواجه میگردند.
در ادامه باید افزود که در آموزش زبان، یکی از رویکردها ESP (English for special purpose) است، این بدین معناست که اگر ما بخواهیم در راستای آموزش زبان عربی جهت اهداف خاصی بکوشیم و فقط لغات مربوط به رشته خاصی را به افراد آموزش دهیم ، ضروری است از واژه نامه هایی که واژگان هر رشته را به صورت مجزا از یکدیگر آورده است استفاده شود.که اثر دارای چنین ویژگی ای است. بنابراین ترجمهی چنین اثری به زبان فارسی بسیار ضروری مینماید ولی به علت حجم سنگین اثر، ترجمهی این فرهنگ از عهده ی یک نفر خارج بوده و در نتیجه ترجمهی کتاب به دو بخش تقسیم شده که بخش اول آن (از صفحهی 1 تا 421) را خانم معینی زاده انجام داده و قسمت دوم آن (از صفحهی 425 تا 832) را خانم محمدی انجام داده است.
همچنین در باب اهمیت این کتاب و ترجمهی آن به زبان فارسی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
– این فرهنگ جامع و غنی است که مشتمل بر 25 هزار اصطلاح معاصر در 600 موضوع و در 3500 تصویر و به چهار زبان عربی، انگلیسی، فرانسوی، اسپانیولی در سال 2002 میلادی گردآوری شده است.
– میتوان گفت این فرهنگ در حقیقت در برگیرنده چهار فرهنگ لغت است.
– کتاب مذکور به تازهترین دستاوردهای حوزه‌های مختلف علمی و اصطلاحات صنعتی که در کتاب‌های فرهنگ نویسی دیگر دیده نمیشود، پرداخته

 

دیدگاهتان را بنویسید