گفت که هر دو روش اندازه‌گیری با مفهوم بیان صادقانه در ارتباط می‌باشند.

2-2-3-4-3. مفهوم کیفیت سود بر اساس خصوصیات کیفی چارچوب مفهومی FASB
اگرچه در این تحقیق تاکید بر سود به عنوان نشان دهنده خلاصه عملکرد می‌باشد، چارچوب مفهومی FASB، مجموعه صورتهای مالی را شامل تمام اقلام مندرج در صورتهای مالی بعلاوه یادداشت‌های همراه و برنامه و طرح‌های مدیریت می‌داند. تاکید چارچوب مفهومی بر مفید بودن برای تصمیم‌گیری می‌باشد که بر اساس آن مربوط بودن، قابل اتکا بودن و قابلیت مقایسه/ثبات رویه را به عنوان معیارهای ارزیابی کیفیت سود در نظر گرفته می‌شود. موضوع مهم برای محققین عملیاتی کردن این ویژگی‌ها می‌باشد.
تعریف کیفیت گزارشات مالی بر حسب ویژگی‌های مربوط بودن، قابل اتکا بودن و قابل مقایسه بودن چنانچه هدف ارزیابی این ویژگی‌ها به صورت جداگانه باشد، عملا مشکل زا می‌باشد. این ویژگی‌ها هیچکدام با یکدیگر تطابق نداشته و نمی‌توان هریک را به صورت مجزا اندازه‌گیری نمود. عملا در گزارشات مالی نوعی توازن بین این ویژگی‌ها لازم است که این توازن در بین اجزا سود متفاوت است. به عنوان مثال به توازن بین مربوط بودن و قابل اتکا بودن می‌توان اشاره کرد.
محققین از رگرسیون ماتریس‌های بازار مانند قیمتهای سهام و بازده سهام بر سود و معیارهای مشابه مانند جریان‌های نقدی برای مشخص کردن ویژگی‌های کیفی مانند مربوط بودن و قابل اتکاء بودن استفاده کرده اند (دچو، 1994). بارت و همکاران64 (2008) از این رگرسیون‌ها، ضرایب تخمینی را برای مشخص کردن ترکیب مربوط بودن و قابل اتکا بودن اطلاعات به سود یا سایر اطلاعات گزارش مالی بدست آوردند. همانطور که قبلا ذکر شد این ضریب تخمینی به عنوان نشان دهنده میزان ثبات در نظر گرفته شده که این با ضریب ترکیبی مربوط بودن و قابل اتکاء بودن متفاوت است.
این رویکرد نمی‌تواند مربوط بودن و قابل اتکا بودن را به صورت جداگانه ارزیابی کند و زمانی که بین این دو ویژگی مربوط بودن و قابل اتکا بودن بده- بستان (Trade- off) وجود دارد.
این رویکرد نمی‌تواند از دیدگاه سودمندی تصمیم چگونگی تحت تاثیر قرار گرفتن کیفیت سود را نشان دهد. بعلاوه این رویکرد نمی‌تواند کاهش در ترکیب مربوط بودن و قابل اتکاء بودن ناشی از قضاوت و ارزیابی که به صورت اجتناب ناپذیری شامل اشتباه است را از کاهشی که ناشی از قضاوت و ارزیابی مخرب که بیان کننده اشتباه در قالب دستکاری های مدیریت است را مجزا سازد. از دیدگاه عملی قدرت توصیفی این رویکرد می‌تواند توافقی باشد، چرا که دستکاری های مدیریت بیان صادقانه از ارقام گزارش شده را کاهش می‌دهد. از دیدگاه تدوین استاندارد قدرت توصیفی پایین این روش می‌تواند ناشی از تطابق ضعیف بین استانداردهای گزارشگری و محیط تجاری باشد. مشکل دیگر، ناشی از قابلیت مقایسه به معنای بکار بردن روش‌های مشابه برای اقلام مشابه می‌باشد. علاوه بر سایر ملاحظات، تاکید بر قابل مقایسه بودن لازم می‌باشد، برای مثال تمام تهیه کنندگان اطلاعات از یک رهنمود کاربردی یکسان پیروی می‌کنند، حتی اگر آن رویه حسابداری از نظر ویزگی مربوط بودن ایده آل نباشد.
کیفیت سود زمانی بالا است که ارقام گزارشات مالی قابل مقایسه، قابل اتکا و مربوط باشند. ارزیابی این سه ویژگی به تنهایی یا به صورت ترکیبی روشن کننده این موضوع که آیا اهداف FASB تحقق یافته است یا خیر، می‌باشد. بهرحال اقدامات FASB محدود به وضع استانداردهای گزارشگری می‌باشد و محققین معمولا با اعداد گزارش شده کار می‌کنند نه با استانداردها. با ثابت نگهداشتن استانداردهای گزارشگری، مربوط بودن، قابلیت اتکا و قابلیت مقایسه گزارشات مالی متاثر از رویدادهای اقتصادی، معاملات و توافقات تجاری مربوطه؛ انگیزه‌ها و تخصص تهیه کنندگان اطلاعات و حسابرسان؛ کفایت دفاتر و ثبت‌ها؛ کفایت عملکرد قوه قهریه؛ و فعالیت واسطه‌ها می‌باشد.
2-2-3-4-4. مفهوم کیفیت سود بر اساس تاثیرگذاری در تصمیم
مفهوم کیفیت سود بر اساس انجام تصمیمات، بر انگیزه‌ها و تخصص تهیه کنندگان اطلاعات و حسابرسان تاکید دارند. دو رویکرد در این دیدگاه وجود دارد. در اولین رویکرد کیفیت سود به صورت عکس با میزان قضاوت‌ها و برآوردهای بکار رفته توسط تهیه کنندگان گزارشات مالی رابطه دارد به طوری که کیفیت سود با افزایش اعداد گزارش شده ای توسط مدیریت تخمین زده شده اند، کاهش می‌یابد. در دومین رویکرد کیفیت سود رابطه عکسی با میزان بهره مندی تهیه کنندگان گزارشات مالی از بکارگیری برآوردها و قضاوتها که منجر به انحراف از هدف استاندارد می‌گردد، دارد.
2-2-3-4-4-1. قضاوت‌ها و برآوردها معیاری معکوس از کیفیت سود
در جهت افزایش مربوط بودن، استانداردهای گزارشگری مالی شناخت حسابداری را بصورت فزاینده ای برای معاملات کامل نشده تسریع کرده که این باعث می‌شود که اعداد گزارش شده بر مبنای برآوردهای مدیریت باشد. برای مثال می‌توان به شناخت تغییرات در ارزش منصفانه اوراق بهادار قابل داد و ستد و برخی از مشتقات سهام، شناخت زیان ناشی از نایابی دارایی‌های ثابت و سرقفلی خریداری شده، به طوری که قبل از اینکه این تغییر ارزش‌ها در یک معاوضه محقق گردند، اشاره کرد. زمانی که هدف از تخمین مدیریت، ارزش منصفانه است آنگاه تسریع در شناخت باعث نزدیکی بیشتر سود هیکسی با سود حسابداری می‌گردد اما به بهای کاهش شدید در قابلیت اتکاء.
تسریع شناخت رویدادهای اقتصادی
نمایانگر اشتباهات اندازه‌گیری در صورتهای مالی می‌باشد. چرا که اشتباهات سهوی در قضاوت و برآورد توسط تهیه کنندگانی که دچار خطا در مفروضات خود درباره آینده می‌گردند، اتفاق می‌افتد. علاوه بر این هر فرض ساده در مدل استفاده شده در ارزیابی معاملات کامل نشده می‌تواند منبع اشتباه در اندازه‌گیری باشد. می‌توان گفت این دو منبع اشتباه اغلب حدودا صفر می‌باشد اما این به معنای بی اهمیت بودن این اشتباهات در اندازه‌گیری نمی‌باشد. اول اینکه اندازه‌گیری‌ها ممکن است که بی‌طرفانه باشد اما نشانگر انحراف قابل توجه ای باشد. دوم اینکه شرایط پیچیده و غیر معمول اقتصادی باعث می‌گردد که بسیاری از تهیه کنندگان دچار اشتباه گردند. بنابراین اگرچه معمولا اشتباهات نزدیک صفر است، اما نتیجه تخمین لزوما همیشه بی‌طرفانه نیست.
نکته‌ای که بایستی در این بحث به آن توجه کرد این است که بعضی از رویکردهایی که کیفیت گزارشگری مالی و کیفیت سود را تعیین می‌کنند با یکدیگر در تضاد هستند. برای مثال میزان به تعویق افتادن رخداد اقتصادی به علت معیار شناخت حسابداری نشان دهنده کاهش در مربوط بودن سود می‌باشد. با وجود به تعویق افتادن ناشی از شناخت در حسابداری و اشتباه در اندازه‌گیری که همراه با تلاش در جهت تسریع در شناخت است، موضوع اندازه‌گیری در صورتهای مالی شرکت‌هایی که شامل معاملات بلندمدت می‌باشد را با مشکل روبرو می‌سازد که این باعث کاهش کیفیت سود از نظر مربوط بودن خواهد شد.
موضوع دوم این است که بحث قابلیت مقایسه زمانی بیشتر دچار ابهام می‌گردد که اعداد گزارش شده بر اساس تخمین های مدیریت می‌باشد چرا که آن تخمین ها ممکن است به گونه‌ای یکنواخت در تمام شرکت‌ها انجام نشود. یک رویکرد در افزایش قابلیت مقایسه ایجاد قواعد جزئی است آنگاه احتمال اینکه تخمین‌های بر اساس قضاوت مدیریت باشد کاهش می‌یابد چرا که قضاوت حذف شده است. دومین راه ایجاد استاندارد مفهومی که در آن هدف استاندارد به وضوح بیان شده و همراه با رهنمودهای کاربردی است، می‌باشد. در دومین روش فرض می‌شود که تخمین‌های صورت گرفته تا زمانی با یکدیگر قابل مقایسه هستند که تهیه کنندگان صورتهای مالی از رهنمودهای یکسان در انجام تخمین‌ها پیروی کرده و سعی در تحریف هدف و قصد استاندارد نداشته باشند.
2-2-3-4-4-2. قضاوت‌ها و برآوردهای تحریف کننده معیاری معکوس در اندازه‌گیری کیفیت سود
با دقت به رویکرد دوم در تعریف کیفیت سود و به صورت عام‌تر کیفیت گزارش‌های مالی، از دیدگاه کاربرد استاندارد، رابطه معکوسی بین کیفیت و میزان استفاده مدیریت از اعمال قضاوت در جهت تحریف هدف استاندارد وجود دارد. این رویکرد به صورت تلویحی در بیشتر تحقیقات دانشگاهی درباره مدیریت سود و کیفیت سود در نظرگرفته شده است. برای مثال یک سری از تحقیقات انگیزه‌هایی را برای مدیریت سود فرض کرده، سپس از طریق وجود انگیزه‌های فرض شده به دنبال شواهدی برای مدیریت سود می‌باشد. تحقیقاتی که به دنبال نشانه‌های وجود مدیریت سود و تعیین مقدار آن هستند، مهم می‌باشند. چرا که مقدار مدیریت سود گاهی اوقات به عنوان معیار معکوسی از کیفیت سود در نظر گرفته می‌شود.
یک رویکرد دیگر برای کشف مدیریت سود آزمون بی‌نظمی‌هایی که در رابطه با اهداف سود رخ می‌دهد، می‌باشد. برگستالر و دیچو65 (1997) ثابت کردند که شرکت‌ها اقدام به مدیریت سود می‌کنند تا از گزارش زیان جلوگیری کرده یا به سایر اهداف مانند پیش‌بینی تجزیه و تحلیل‌گران دست یابند. در این روش از ارزیابی بی نظمی توزیع سود (برای مثال اطراف عدد صفر زمانی که از گزارش زیان ممانعت بعمل آید) برای استنتاج وجود مدیریت سود استفاده می‌شود. تکرار کم و غیرمنتظره زیان‌های کم و تکرار زیاد و غیرمنتظره سودهای کم می‌تواند نشانه مدیریت سود برای جلوگیری از گزارش زیان باشد (که احتمالا باعث کاهش کیفیت سود می‌گردد).
به صورت خلاصه می‌توان گفت که چهار مفهوم مطرح شده از کیفیت سود دارای چند خصوصیت مشترک هستند. اولا به دلیل اینکه آن‌ها برخواسته از دیدگاه مفید بودن برای تصمیم‌گیری هستند برای هر کدام بایستی خاصه‌های استفاده کننده و تصمیم در نظر گرفته شود. ثانیا، آن‌ها ممکن است با یکدیگر تضاد داشته یا یکدیگر را پوشش دهند. و نهایتا اینکه مفاهیم کیفیت سود ذکر شده همیشه بیان صادقانه ای از سود هیکسی ندارند.
بطور کلی در این بخش مفاهیم مختلف کیفیت سود از دیدگاه سودمندی تصمیم بر اساس چارچوب نظری FASB و از دیدگاه بیان صادقانه سود هیکسی مورد بحث قرار گرفت. مفاهیم کیفیت سود مورد بحث عبارت بودند از ثبات، توانایی پیش‌بینی، و انحرافات سری زمانی سود؛ روابط بین نقد، اقلام تعهدی و سود؛ ویژگی‌های کیفی مربوط بودن، قابلیت اتکاء و قابلیت مقایسه؛ و تاثیرات اجرای تصمیمات.
2-3 . پیشینه تحقیق
در رابطه با موضوع تحقیق، مطالعات متعددی در خارج صورت گرفته است ولی در ایران مطالعاتی با این وسعت و یکپارچگی صورت نگرفته است. لیکن در ادامه برخی از تحقیق‌هایی كه به صورت مستقیم و غیرمستقیم با موضوع تحقیق حاضر در ارتباط هستند، اشاره شده است.
2-3-1. تحقیق‌های داخلی
پورزمانی (1386)، به بررسی حاکمیت شرکتی و پیش‌بینی ورشکستگی شرکت‌ها پرداخته است. در این تحقیق ساختار مالکیت موجود و نظریه حاکمیت شرکتی در ایران با استفاده از تحلیل رگرسیون لوجیت مورد آزمون قرار گرفته است. نتایج مطالعه وی نشان داد که بین متغیرهای ساخت
ار مالکیت، ویژگی هیات مدیره و اظهار نظر حسابرس با احتمال وقوع بحران مالی رابطه معنادار آماری وجود ندارد.
پورزمانی و همکاران (1388)، به بررسی پيش‌بيني وضعيت مالي و اقتصادي شرکت‌ها با استفاده از نسبت‌هاي مالي مبتني بر سودآوري، جريان‌هاي نقدي و رشد پرداختند. در این تحقیق با استفاده از 11 نسبت مالي توانايي نسبت‌هاي مالي را در پيش‌بيني بحران‌هاي مالي آتي براي دو گروه شرکت‌هاي ورشکسته طبق ماده 141 قانون تجارت و شرکت‌هاي خذف شده از بورس طبق تصميم هيات پذيرش بورس با استفاده از تحليل آماري لاجيت مورد آزمون قرار گرفت. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد نسبت‌هاي مالي در هر دو گروه نمونه‌گيري، توانايي طبقه‌بندي شرکت‌ها به دو گروه موفق و ناموفق را دارند اما دقت مدل تدوين شده بر اساس شرک‌هاي ورشکسته طبق ماده 141 قانون تجارت نسبت به شرکت‌هاي حذف شده از بورس اوراق بهادار بالاتر است.
جبارزاده كنگرلويي و همکاران (1388)، به بررسي ارتباط بين هموارسازي سود و درماندگي مالي شرکت‌ها در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. جهت آزمون فرضيه‌ها، ابتدا نمونه‌اي 81 عضوي از بين شرکت‌هاي مشمول ماده 141 اصلاحي قانون تجارت فعال در بورس

 

دیدگاهتان را بنویسید