ي خاك عدم نفوذ پذيري خاك را بيان مي كند)، پراكندگي اين نوع خاك، عمدتاً در محدوده شمال، شمالغرب و تا حدودي مركز شهر است، معابر اصلي كه در اين نوع خاك قرار گرفته اند، عبارتند ا ز گلسار، بلوار دهم، خيابان سعدي، بلوار شهيد قلي پور، خيابان تختي و خيابان شريعتي، اوايل بلوار شهيد انصاري و شهرك شهيد بهشتي و خيابان امين الضرب، بلوار گيلان، بلوار جاده انزلي و ساير نقاط مي باشد. محدوده اي را كه اين نوع خاك در بر مي گيرد7/22 درصد کل سطح شهر است.
– پهنه بندي B
اين نوع خاك از جنس شن، همراه با رس و كمي لاي مي باشد، اين نوع خاك داراي : تراكم و يا به عبارتي سختي بالا مي باشد، ازنظر رطوبت نسبت به ساير قسمت هاي ديگر داراي رطوبت بيشتري است، به طوري كه وزن مخصوص طبيعي خاك2/2 گرم بر سانتيمترمكعب است، به همين دليل ميزان چسبندگي اين نوع خاك پايين است(03/0 كيلوگرم برسانتيمترمربع) پراکندگي اين نوع خاک را مي توان عمدتاً در محدوده هاي مركزي شهر مشاهده نمود، معابر اصلي واقع در اين پهنه بندي عبارتند از :
خيابان شريعتي، بلوار شهدا، ميدان شهر داري، ميدان آزادگان، ميدان سبزه ميدان، خيابان طالقاني، خيابان عسكري، چهارراه ميكائيل، جاده فومن، محدوده هايي از خيابان شريعتي، محدوده هايي از جاده لاهيجان، بلوار ولي عصر و ساير نقاط مي باشد. محدوده اي كه اين نوع خاك در بر مي گيرد4/15 درصد از کل شهر مي باشد.
-پهنه بندي C
اين نوع خاك از جنس خاك هاي ماسه اي، با كمي رس مي باشد. ازنظر مقاومت جزءخاكهاي با مقاومت متوسط است، اما ميزان مقاومت آن نسبت به خاك نوع A بيشتر است، چون دانه درشتتر است. ازنظر رطوبت نيز در وضعيت متوسطي قرار گرفته است، ميزان رطوبت خاك08/2 گرم برسانتي مترمكعب است. پراكندگي اين نوع خاك در سطح شهر در محدودههاي غرب و جنوب غربي شهر است، معابر اصلي واقع در اين محدوده عبارتند از : محدوده هايي از جاده لاكان، جاده جيرده، خيابان سردار جنگل، محله ولكس، ميدان رازي. محدوده اي كه اين نوع خاك در بر مي گيرد4/0 کل سطح شهر مي باشد.
پهنه بندي D
اين نوع خاك از جنس شن با كمي رس و لاي است، ميزان تراكم يا سختي خاك، متوسط است. از نظر ميزان رطوبت، نسبت به خاك هاي نوع A ,C مرطوب تر است. پراكندگي اين نوع خاك در شهر كم است. معابر واقع در اين پهنه عبارتند از؛ ميدان شهيد انصاري و محدوده هايي از بلوارشهيد انصاري. محدوده اي را كه اين نوع خاك در بر مي گيرد 12 درصد نسبت به کل شهر است.
پهنه بندي E
اين نوع خاك از جنس رس است با مقاومت متوسط. ميزان رطوبت خاك به غير ازپهنه A نسبت به محدوده هاي ديگر كم تر است (وزن مخصوص طبيعي خاك97/1 گرم به سانتيمترمكعب است)، ميزان چسبندگي خاك نسبت به خاك هاي ديگر (به غير از خاك هاي نوع A بيشتر است. 22/0 كيلوگرم بر سانتي مترمربع) پراكندگي اين نوع خاك در جنوب شهر رشت است. معابر واقع در اين محدوده عبارتند از جاده امام خميني، محدوده‎هايي از بلوار شهيد مدرس، محدوده هايي از بلوار شهيد بهشتي، جاده سنگر، كوي باهنر، محله پل طالشان مي‎باشد. محدوده اي كه اين نوع خاك در بر مي گيرد7/44 درصد كل سطح است.
پهنه بندي F
نوع خاك اين پهنه از جنس، ماسه اي است، با مقاومت متوسط. ازنظر رطوبت، جزء خاكهاي مرطوب است. (وزن مخصوص طبيعي خاك10/2 گرم بر سانتيمترمكعب)، ميزان چسبندگي ذرات خاك در اين پهنه صفر است، يعني خاك ها هيچ نوع چسبندگي ندارند. جاده لاكان بعد از كارخانه چيني سازي در جنوب شهر، جزو اين پهنه است. محدوده اي كه اين نوع خاك در بر مي گيرد7/1 کل سطح شهر است.
پهنه بندي G
جنس اين نوع خاك، ماسه اي، همراه با رس است، ميزان مقاومت، متوسط، ميزان رطوبت خاك، متوسط (وزن مخصوص طبيعي خاك04/2 گرم بر سانتي متر مكعب است ) و ميزان چسبندگي خاك نيز كم است (08/0 كيلوگرم بر سانتيمترمربع) محدودههايي كه داراي اين نوع خاك هستند در شرق شهر واقع شدهاند و معابر واقع در آن عبارتند از؛ شالكو، ديانتي، خيابان لاهيجان، خيابان رسالت، محدوده هاي در غرب شهر، قسمتي از بلوار شهيد چمران. محدوده اي را كه اين نوع خاك در بر مي گيرد. 16/3 درصد از کل سطح شهر است.

3-2- ويژگي هاي جغرافياي انساني شهر رشت
3-2-1- ويژگي هاي قومي، رسوم، مذهب، زبان وگويش
به موجب نوشته هاي مور خان سر زمين گيلان تا قبل از حمله شاه عباس به گيلان و قرار گرفتن در تحت سلطه حکومت مرکزي، از سده هاي پارينه تا سال 1000 هجري قمري مستقل بوده و زير نظر اميران و امراي گيلاني اداره مي شد ه و به علت دور دست بودن ودسترس نبودن، کم تر مورد توجه مورخان ايرا ني بوده است، و آنچه که در لابلاي نوشته ها از مردم گيلان به چشم مي خورد، حکايت از روحيه سلحشوري و عدم سرسپردگي به حکومتهاي مرکزي ايران بوده است. (نيکويه-1387-ص73)

3-2-2- ويژگي هاي جمعيتي
1- جمعيّت شهر و نرخ رشد
اوليّن سر شماري جمعيتي و آماراز جمعيّت شهر رشت به سال 1335 ه. ش بر مي گردد. و در جدول زير مي‎توان ملاحظه نمود که شهر رشت کمترين نرخ رشد جمعيّت را در دهه 45-55 داشته است که معادل 74/2 درصد مي باشد و بيشترين نرخ رشد خود را در دهه 55-65 با 38/4 درصد داشته است. در دوره 20 ساله بين سالهاي 65-85، نرخ رشد جمعيّت کاهش يافته و از 38/4 درصد به 90/2 درصد رسيده است.
جدول 3-11 نرخ رشد جمعيت شهر رشت از سال 1335 تا 1385
سال
جمعيت (نفر)
دوره زماني
نرخ رشد (درصد)
1335
109491


1345
143557
1345-1335
78/2
1355
188957
1355-1345
74-2
1365
290063
1365-1355
38/4
1375
417748
1375-1365
7/3
1380483814
1380-1375
97/2
1382
513077
1382-1380
97/2
1383
528369
1383-1382
98/2
1385
557366
1385-1383
70/2


1385-1335
31/3
مأخذ : 1ـ مرکز آمار ايران 2ـ طرح جامع شهر رشت

همچنين بررسي آمار 85 نشان مي دهد که جمعيّت شهر رشت طي دوره 35-85 با رشدي معادل 31/3 در سال افزايش يافته است. مطالعات جمعيّتي طرح جامع در زمين? باروري و مرگ و مير حاکي از آن است که شهر رشت از سطح باروري پائيني برخوردار بوده و همچنين سطح اميد به زندگي جمعيّت اين شهر اندکي از متوسط کلّ کشور بيشتر مي باشد.
رشد جمعيّت شهر رشت طي 20 سال 35-55، بيشتر ناشي از رشد طبيعي جمعيّت بوده و تأثير گذاري عامل مهاجرت ناچيز مي باشد. در حالي که نرخ رشد حدود 70/3 درصدي 30 سال بعد 55-85 و بخصوص طي دوره 55-65 با توجّه به روند تحولات باروري و مرگ و مير شهر به وضوح نشان مي دهد که عامل مهاجرت با تأکيد بر مهاجرت روستا شهري و همچنين ادغام نقاط روستايي در محدوده شهر جمعيّت شهر رشت را طي 30 سال، 3 برابر و طي 50 سال 35-85 حدود5 برابر کرده است.

2 – الگوي سني جمعيت
مطالعه ساختمان و الگوي سني جمعيّت در مطالعات جمعيّتي اهميّت زيادي دارد. زيرا بدون توجّه به ساختمان سني نمي توان به مطالعه عميق رشد جمعيّت يا مهاجرت پرداخت.
ساختمان سني به طور مستقيم تحت تأثير سه عامل معين مرگ و مير، زايش و مهاجرت قرار دارد اين عوامل کاملاً از يکديگر مستقل نبوده و هر گونه تغييري در يک عامل سر انجام بر دو عامل ديگر نيز اثر مي گذارد. امّا شرايط اجتماعي و اقتصادي تنها از طريق اين سه عامل مي تواند بر ساختمان سني تأثير گذارد.
بيشتر کشورهاي درحال توسعه از جمله ايران در مرحله گذار جمعيّتي به سر مي برند، بدين معني که به تدريج از نسبت درصد جمعيّت کمتر از 15 ساله کاسته شده و به جمعيت واقع در سنين فعاليت افزوده مي شود تا درنهايت پس از چندين دهه اين افزايش در سنين سالخوردگي متجلّي شود( مهدوي. 1381. ص 112)

جدول3-13 الگوي سني جمعيت شهر رشت سال 1385
کمتر از 15 سال
% 4/20
15-64 سال
% 6/74
سالخوردگان
% 5

همانطور که در جداول زير آمده در دوره 65، 75، 85 ساختمان سني جمعيت رشت نسبت به جمعيت زير 15 سال در هر سه دوره کمتر از مقدار متناظر آن در کل کشور است. و درمقايسه الگوي سني جمعيّت کلّ کشور و شهر رشت نشان دهنده آن است که توزيع جمعيّت رشت در گروه هاي عمده سني از الگوي متعادلتر و هماهنگ تري پيروي مي کند و هرم سني جمعيّت آن نيز از شکل متوازن تر و متعادل تري برخوردار است

جدول3-14 مقايسه توزيع جمعيّت رشت در سه گروه عمده سني با جمعيّت کل کشور
سال

کروه هاي عمده
سني
سال 1365
سال 1375
سال 1385

کشور
(بر حسب درصد)
رشت
(بر حسب درصد)
کشور
(بر حسب درصد)
رشت
(بر حسب درصد)
کشور
(بر حسب درصد)
رشت
(بر حسب درصد)
14-0
5/45
68/37
5/39
6/33
08/25
4/20
64-15
5/51
12/59
1/56
8/62
73/69
6/74
65 + سال و بيشتر
3
2/3
3/4
14/4
19/5
5
مأخذ : 1ـ مرکز آمار ايران 2ـ طرح جامع شهر رشت

4- الگوي جنسي جمعيّت رشت
. به طور معمول در جوامعي که شرايط زيست براي هر دو جنس يکسان است، نسبت جنسي به همراه افزايش سن کاهش مي يابد، چون ميزان مرگ و مير نوزادان پسر معمولاً بيش از نوزادان دختر است. در سنين جواني و ميانسالي به دليل سوانح ماشي از کار و شيوع بيماري هاي قلبي و عروقي ميزان مرگ و مير مردان بيش از زنان است. در دوران سالخوردگي نيز اميد به زندگي يا عمر متوسط زنان بيش از مردان است. شاخص نسبت جنسي براي شهر رشت در سال 1365، 103 بوده است يعني به ازاي هر 100 نفر زن5/101 نفر مرد وجود داشته است. نسبت مشابه براي سال 1375، با کاهش همراه بوده و 6/100 رسيده است. همچنين اين نسبت براي سال 1385 نيز با کاهش روبرو بوده و به 100 رسيده است بنابراين در طي سه دهه آماري1365، 1385، 1375، توزيع جنسي جمعيّت متعادل تر شده است.
جدول3-15 نسبت جنسي در شهر رشت و کشور
سال
1365
1375
1385
رشت
5/101
6/100
100
کشور
105
3/103
6/103
مأخذ : 1ـ مرکز آمار ايران 2 ـ طرح جامع شهر رشت

به ازاي هر100 نفر زن در گروه سني0-14سال8/104 نفر مرد بوده اند براي گروه سني 15 سال که سن فعاليت و اشتغال مي باشد، به ازاي هر100 نفر زن99 نفر مرد وبده اند و براي گروه سني بالاي65 سال نيز به ازاي هر100 نفر زن98 نفر مرد بوده اند. بنابراين توزيع جنسي در گروه سني ميانه نا متعادل است و مطمئناً اين مسأله بر ترکيب شاغلين موثر خواهد بود. دلايل پائين بودن نسبت هاي جنسي در گروه سني ميانه مي تواند الگوي مهاجرت خانواري و بخصوص مهاجرت زنان تحصيل کرده جوياي کار به اين شهر، طلاق يا زاد و ولد طبيعي جنس مونت در دوره اي خاص باشد.

جدول3-16 نسبت جنسي به تفکيک سه گروه عمده سني ـ شهر رشت ـ سال 1385
گروه سني
مرد
زن
نسبت جنسي
0 تا 14 سال
58320
55649
8/104
15 تا 64 سال
206794
209086
99
65 سال و بيشتر
13609
13908
98
مأخذ : 1ـ مرکز آمار ايران 2 ـ طرح جامع شهر رشت

5- خانوار و بعد خانوار
جمعيّت 557366 نفري سال 1385 شهر رشت در 160066 خانوار مي زيسته اند. اين در حالي است که در سال 1335 تعدا خانوارهاي اين شهر 23418 خانوار بوده است. بنابراين که در يک دوره 50 ساله تعداد خانوارها حدود 84/6 برابر شده است. در همين فاصله زماني تعداد خانوارها با رشدي برابر با 9/3 درصد در سال افزايش يافته حال آنکه جمعيّت اين شهر طي سالهاي مذکور با رشد 31/3 درصدي در سال، روبرو بوده است. در سال1
365ميانگين تعداد افراد خانوار در محدوده شهر رشت 4/4 نفر بوده است که اين ميانگين در سال 1375 به 1/4 نفر رسيده است.

جدول 3-17 توزيع بعد خانوار جمعيت شهر رشت
سال آماري
1335
1345
1355
1365
1375
تعداد خانوار
23418
30006
42416
65833
100346
جمعيت شهر رشت
1099491
140878
188957
290036
417748
بعد خانوار
%67/4
% 7/4
%6/4
%4/4
%1/4
مأخذ : 1ـ مرکز آمار ايران 2ـ طرح جامع شهر رشت

6- تراکم جمعيتي
تراکم جمعيتي از ديگر شاخص هاي جمعيتي قابل بررسي مي باشد. در سال 1375تراکم جمعيتي شهر رشت 86/57 نفردر هکتار بوده است که در اين مقدار از25/3 تا 327 نفر در هکتار درسطح شهردرنوسان بوده است. نحوه توزيع جمعيت در سطح شهر نيز يکسان

 
دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید