فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکيده
مقدمه 1
فصل اول: کليات
1-1- کليات 5
1-1-1- سطح زير کشت و توليد نخود در ايران 5
1-1-2- ارزش غذايي و کاربرد نخود 8
1-1-3 – مشخصات گياهشناسي و تاريخچه پيدايش نخود 8
1-1-4- توزيع و اهميت اقتصادي بيماري زردي و پژمردگي نخود 9
1-2- تاريخچه بيماري زردي و پژمردگي نخود در دنيا 10
1-3- تاريخچه بيماري زردي و پژمردگي نخود در ايران 12
1-4- کنترل بيماري زردي و پژمر دگي نخود 13
فصل دوم: مواد و روش ها
2-1- جمع آوري نمونه 18
2-2- محيط کشت ها 18
2-2-1- محيط کشت سيب زميني- دکستروز-آگار (PDA) 18
2-2-2- محيط کشت آب- آگار (WA) 18
2-2-3- محيط کشتSNA (Synthetic Nutrient-poor Agar) 18
2-2-4- محيط کشت Nash & Snyder 19
2-2-5- محيط کشت برگ ميخک- آگار (CLA) 20
2-2-6- محيط خاک 20
2-2- 7- محيط PDB 20
2-3- روش جداسازي قارچها 21
2-3-1- استفاده از محيط کشت PDA‌ 21
2-3-2- استفاده از محيط کشتNash & Snyder 21
2-4- روش خالص سازي قارچها 21
2-4-1- روش تک اسپور کردن (Single sporing) 21
2-5- روش نگهداري کشت خالص قارچها 22
2-5-1 روش استفاده از محيط خاک 23
2-6- روش وادارسازي قارچها به اسپورزايي 23
2-6-1- روش استفاده از محيط CLA 23
2-7- روش وادارسازي قارچها به توليد کلاميدوسپور 24
2-8- نحوه تشخيص قارچها 24
2-9- آزمايشات گلخانه‌اي 24
2-9-1- روش تهيه مايه تلقيح (Inoculum) جهت اثبات بيماريزايي قارچهاي فوزاريوم در گلخانه 24
2-9-2- روش تهيه ماسه، خاک و کود سترون جهت آزمايش‌هاي گلخانه‌اي 25
2-9-3- اثبات بيماريزايي قارچهاي فوزاريوم در گلخانه 25
2-9-4- روش تهيه مايه تلقيح جهت اثبات بيماريزايي قارچهاي غير فوزاريوم در گلخانه 26
2-9-5- اثبات بيماريزايي قارچهاي غير‌فوزاريوم با روش تلقيح ميسليومي در گلخانه 26
2-9-6- کشت گياهان جهت مايه‌زني 26
2-9-7- مايه زني گياهچه ها با سوسپانسيون قارچ و تعيين مقاومت ارقام 26
2-9-8- نقشه اجراي آزمايش 27
فصل سوم: نتايج
3-1- گونه هاي جمع آوري شده 29
3-1-2- توصيف جنس Fusarium 31
3-1-2- شرح گونه هاي فوزاريوم جمع آوري شده 33
F. oxysporum 33
F. redolens 35
F. foetens 36
F. reticulatum 38
F. sambucinum 40
F. pallidoroseum 43
F. camptoceras 44
F. solani 46
F. javanicum 48
F. petroliphilum 49
F. acutatum 51
3-1-4- شرح گونه هاي غير فوزاريوم 52
Bipolaris sorokiniana 52
Alternaria alternate 53
3-2- نتايج آزمايشات گلخانه‌اي 55
3-2-1- نتايج آزمون بيماريزايي در گلخانه 55
3-2-2- عامل بيماري 56
3-2-3- موقعيت تاکسونومي 56
3-2-4- علائم و مراحل آلوده سازي 57
3-2-5- دامنه ميزباني 57
3-2- 6- انتشار 58
3-2-7- بقاء 58
3-2-8- نتايج ارزيابي مقاومت ارقام نخود 58
فصل چهارم: بحث
4-1- شناسايي قارچها 84
4-2- تست بيماريزايي 84
4-3- ارزيابي مقاومت ارقام 84
4-4- پيشنهادات 85
منابع مورد استفاده 86
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-1- سطح زير کشت و ميزان توليد نخود در ايران 18
جدول 1-2- وضعيت توليد نخود در استان هاي توليد کننده 18
جدول 1-3- ميزان توليد نخود در کشورهاي توليدکننده نخود در جهان 20
جدول3-4- مشخصات جدايه‌هاي فوزاريوم جمع‌آوري شده از مزارع نخود استان لرستان 42
جدول3-5- مشخصات عوامل بيماريزاي قارچي غير فوزاريوم جدا شده از مزارع نخود استان لرستان 43
جدول 3-6- واکنش ارقام و ژنوتيپ‌هاي نخود بر عليه بيماري پژمردگي فوزاريومي در دو مرحله گياهچه و گلدهي 44
جدول 3- 7- تجزيه واريانس حاصل از آزمون دانکن صفات مورد بررسي در ارزيابي مقاومت 18رقم / ژنوتيپ نخود مورد مطالعه در ارقام تيمار و شاهد 75
جدول3-8- مقايسه ميانگين صفات بررسي شده در ارزيابي مقاومت ارقام نخود مورد مطالعه 77
عنوان فهرست اشکال صفحه
شکل 3-1- F.oxysporum 48
شکل 3-2- F. redolen 50
شکل 3-3- F. foetens 52
شکل 3-4- F. reticulatum 54
شکل 3-5- F. sambucinum 56
شکل 3-6 – F. pallidoroseum 58
شکل 3-7 – F. camptoceras 59
شکل 3-8- F. solani 61
شکل 3-9- F. javanicum 63
شکل 3-10- F.petroliphilum 64
شکل 3-11- F. acutatum 66
شکل 3- 12- Bipolaris sorokiniana 67
شکل 3-13- Alternaria alternata 69
شکل 3-14- تست بيماريزايي ارقام نخود 70
شکل 3- 15- ارزيابي مقاومت ارقام نخود 73
شکل 3-16- دندروگرام تجزيه خوشه اي ژنوتيپ ها و ارقام نخود بر اساس صفات مورد آزمايش 82
عنوان فهرست نمودارها صفحه
نمودار 3-1- فراواني قارچ هاي جدا شده از نخود در استان لرستان 44
نمودار3- 2- مقايسه مقاومت ارقام در دو مرحله گياهچه و گلدهي 75
نمودار3- 3- مقايسه ميانگين نسبت طول اندام هوايي ارقام مورد آزمايش نسبت به شاهد 78
نمودار3-4- مقايسه ميانگين نسبت وزن تر اندام هوايي ارقام مورد آزمايش نسبت به شاهد 78
نمودار3- 5- مقايسه ميانگين نسبت وزن خشک اندام هوايي ارقام مورد آزمايش نسبت به شاهد 79
نمودار3- 6- مقايسه ميانگين طول ريشه ارقام مورد آزمايش نسبت به شاهد 79
نمودار3-7- مقايسه ميانگين وزن خشک ارقام مورد آزمايش نسبت به شاهد 80
نمودار3-8- مقايسه ميانگين وزن تر ارقام مورد آزمايش نسبت به شاهد 80

مقدمه
حبوبات دانه‌هاي خشک خوراکي هستند که به خانواده بقولات تعلق دارند. بذور رسيده و خشک حبوبات داراي ارزش غذايي زياد و قابليت نگهداري خوبي هستند و يکي از مهمترين منابع غذايي ‌سرشار ‎از‌‌‌‌‌ پروتئين مي‌باشند (باقري و همکاران، 1376). پس از غلات، دومين منبع مهم غذايي بشر، حبوبات است. اين گياهان متعلق به خانواده‌ي بقولات (Fabaceae) و زيرخانواده پروانه‌آسايان (Papilionoidea) هستند (کوچکي و بنايان اول، 1386). حبوبات با بر آوردن نيازهاي پروتئيني انسان و در نتيجه کاهش فشار بر چراگاه‌هاي طبيعي براي توليد پروتئين‌هاي دامي، نقش انکار ناپذيري در حفظ اکوسيستم هاي طبيعي دارند. نخود با نام علمي Cicer aritinum L گياهي است که علاوه بر تأمين پروتئين گياهي، توانايي افزايش حاصلخيزي خاک را دارد که نياز به مصرف کود شيميايي و سموم دفع آفات را به حداقل مي‌رساند (اميني زاده و همکاران، 1392).
حبوبات به دليل پروتئين بالا و اسيدهاي آمينه ضروري محصولات زراعي مهمي هستند دانه حبوبات در مقايسه با غلات محتوي پروتئين بيشتري است. مقدار پروتئين موجود در بذور حبوبات (25-20%) در مقايسه با غلات (10-6%) است. حبوبات به طور معمول سرشار از پروتئين، کربوهيدرات‌هاي پيچيده، فيبر و مقدار کمي روغن هستند (Akibode, 2011). همچنين مقدار پروتئين موجود در دانه حبوبات 10‌تا‌20 برابر بيشتر از پروتئين موجود در گياهان غده‌اي بوده، درحال حاضر حدود 90 درصد از کالري ‌‌و ‌75 درصد از پروتئين مورد نياز انسان از منابع گياهي تامين مي‌شود که در اين ميان حبوبات نقش مهمي را دارا مي‌باشد (مجنون حسيني، 1387). اين گياهان منبع مهم ويتامين‌هايي مانند ريبوفلاوين، ويتامين ب و کاروتن هستند و از لحاظ اسيدهاي آمينه ضروري مخصوصاً ليزين، که کمبود آن در غلات وجود دارد غني هستند. از طرف ديگر با توجه به توانايي تثبيت ازت در اين گياهان قرار‌دادن آنها در تناوب زراعي به پايداري سيستم‌هاي زراعي کمک مي‌کند (Singh et al.,1989).
حدود 680 هزار هكتار معادل 6/5 درصد از اراضي محصولات سالانه برداشت شده در سال زراعي 90- 1389 به حبوبات اختصاص يافته است. از اين مقدار نخود 3/61 درصد، از سطح برداشت را به خود اختصاص داده است. استان لرستان با توليد 80 هزار و 955 تن نخود مقام نخست توليد کشور را دارد (آمارنامه کشاورزي، 1390-1389‌).
نخود يکي از مهمترين محصولات در حال رشد در ايران و جهان است اما عملکرد و کيفيت نخود تحت تاثير پژمردگي ناشي ازFusarium oxysporum. Schl. f. sp. ciceri (Padw) Matuo & K. Sato قرار مي‌گيرد. کاهش عملکرد نخود به علت پژمردگي ناشي از قارچ فوزاريوم تا 90 درصد گزارش شده است. اين بيماري تقريباً در تمام مناطق زير‌کشت حبوبات از جمله، شبه قاره هند، ايران، پرو، سوريه ، اتيوپي مکزيک، اسپانيا، تونس، ترکيه و آمريکا شايع است (Lal and Datta, 2013). کاهش عملکرد نخود به علت پژمردگي فوزاريومي در هند و اسپانيا 10درصد، در تونس 40 درصد و در ايران 17درصد گزارش شده است (Karimi et al.,2012). پژمرده و زرد شدن برگ‌ها، ضعف بوته، کاهش تعداد غلاف، کوچک ماندن دانه‌‌ها و در نتيجه کاهش محصول از نشانه‌هاي اين بيماري هستند. عامل بيماري قارچ خاکزاد F. oxysporum f. sp. ciceri است. خسارت اين بيماري در بعضي از مزارع اطراف مراغه تا ?? درصد گزارش شده است (ولادي و همکاران، 1391).
علايم اين بيماري هم در مراحل ابتدايي رشد گياه و هم در مراحل مختلف بلوغ قابل رويت است. علائمي از قبيل کوتولگي، کوچک‌ شدن برگها، آويختگي برگ و بالاخره مرگ گياه را موجب مي‌شود.(Stoilova and Chavdarov, 2006)
هشت نژاد ازF. oxysporum تا کنون گزارش شده است که شش نژاد (1A, 2, 3, 4, 5 and 6) باعث علائم پژمردگي و از نظر اقتصادي مهمتر هستند نسبت به نژادهاي0 و 1B/C که باعث علائم زردي مي‌شوند (Lal and Datta, 2013 ؛Karimi et al.,2012 ؛ Jimenez-Gasco and Jimenez-Diaz, 2002).
نژادهاي 2، 3 و4، فقط از هند گزارش شدند.0 ،1B/C ،5 و6 از ناحيه مديترانه و آمريکا‌ (کاليفرنيا) و نژاد1A از هند، کاليفرنيا و حوزه مديترانه گزارش شدند (Jimenez-Gasco and Jimenez-Diaz, 2002).
اهداف
1- مطالعه سبب شناسي عوامل زردي و پژمردگي نخود
2- شناسايي عوامل زردي و پژمردگي نخود در استان لرستان
3- تعيين مقاومت ارقام نخود به عوامل پژمردگي و زردي
4- مقايسه ميانگين ها براي تمامي صفات مورد مطالعه ارقام نخود از نظر مقاومت به بيماري زردي و پژمردگي
5- بررسي ميزان خويشاوندي ارقام نخود از نظرمقاومت به بيماري زردي و پژمردگي
فرضيه ها
1- زردي و پژمردگي نخود عامل قارچي ندارد.
2- ارقام نخود نسبت به عوامل پژمردگي و زردي مقاوم نيستند.
3- عامل زردي و پژمردگي نخود قارچ فوزاريوم نيست.
4- ميانگين صفات مورد مطالعه ارقام نخود از نظر مقاومت به بيماري زردي و پژمردگي اختلاف معني داري ندارند.
5- ارقام نخود از نظر مقاومت به بيماري زردي و پژمردگي خويشاوندي ندارند.
هدف ما از انجام اين تحقيق شناسايي عوامل بيماري زردي و پژمردگي نخود و تعيين ارقام مقاوم نخود نسبت به اين بيماري در شرايط گلخانه در استان لرستان مي‌باشد.

فصل اول
کليات

1-1- کليات
1-1-1- سطح زير‌کشت و توليد نخود در ايران
در سال زراعي 90-89 سطح زير‌کشت و ميزان توليد نخود به ترتيب برابر با 5/419 هزار هکتار و 6/233 هزار‌ تن بوده است. محصول نخود به دو صورت آبي و ديم در ايران کشت مي‌شود که

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید