نتایج قراردادهایی که بستگی به گزارش‌های حسابداری دارند قضاوت‌هایی انجام می‌دهند. مدیران به روش‌های مختلفی همچون برآورد رخدادهای اقتصادی آتی، عمر مفید، ارزش اسقاط دارایی‌های بلندمدت، تعهدات بازنشستگی، مالیات معوقه، زیان سوخت مطالبات، کنارگذاری دارایی‌ها، انتخاب روش‌های حسابداری استهلاک، ارزش‌گذاری موجودی‌ها و … بر سود مدیریت می‌کنند (ترومن و تیتمن54 ، 1998).

3- روش‌های حسابداری محافظه‌کارانه:
این روش‌ها رابطه نزدیکی با کیفیت سود دارند، یعنی کیفیت سود خالص محاسبه شده به روش محافظه‌کارانه از سود خالص غیرمحافظه‌کارانه بالاتر است. زیرا ریسک بیش از واقع نشان دادن سود بیش از ریسک کمتر از واقع نشان دادن آن است (کنلی و اسکافر55 ، 1986).
4- عدم ثبات رویه استفاده از روش‌های حسابداری:
عدم ثبات رویه اثر منفی در کیفیت سود دارد. زیرا اغلب، تغییرات به کارگیری روش‌های حسابداری موجب افزایش و رشد واهی سود گزارش شده می‌شود و پیش‌بینی سودهای آتی را با مشکل مواجه می‌سازد (شیائو و ژانگ56، 2002).
5- ریسک‌پذیری:
این مبحث به قابلیت اطمینان و اعتماد سود خالص مربوط می‌شود. هر چه قضاوت، برآورد و تخمین‌های ذهنی در فرآیند اندازه‌گیری، دخیل شوند کیفیت سود پایین خواهد آمد. وجود قضاوت در برآوردهای حسابداری منجر به عدم اطمینان به سود و در نهایت، کیفیت آن می‌شود و هر چه دامنه این امر وسیع‌تر باشد اثر منفی بیشتر بر کیفیت سود خواهد گذاشت. چرا که یکی از مفاهیم مهم کیفیت سود، صحت و دقت اندازه‌گیری است. بنابراین می‌توان گفت: انحرافات زیاد، بیانگر متفاوت بودن برآوردها از نتایج واقعی بوده، آن هم نشان دهنده کیفیت پایین سود است (دی آنجلو57 ، 1986).
6- اقتصاد، صنعت و شرکت:
این قسمت به ثبات و پایداری سود، ساختار سرمایه، نگهداشت سرمایه و ویژگی‌‌های مدیریت می‌پردازد.
7- عوامل سیاسی و اقتصادی:
در بررسی سود باید به عوامل سیاسی و اقتصادی نیز توجه کرد، زیرا اثر قابل توجهی بر سود و قدرت سودآوری دارند. کیفیت سود شرکت‌های فعال در کشورهای با‌ثبات، از کشورهای بی‌ثبات بالاتر است و شرکت‌های فعال در کشورهای دارای اقتصاد دولتی در مقایسه با کشورهای دارای خصوصی‌سازی مناسب، از کیفیت سود پایینی برخوردارند. شرکت‌های فعال در کشورهای دارای ریسک سرمایه‌گذاری بالا و امنیت اقتصادی پایین، در مقایسه با دیگر شرکت‌ها، از کیفیت سود پایینی برخوردارند. بنابراین در بررسی کیفیت سود باید به مباحثات اقتصادی و سیاسی همچون میزان دخالت دولت، میزان روابط با دیگر کشورها و میزان تعامل با آنها، ریسک اقتصادی و امنیت سرمایه‌گذاری توجه جدی کرد (اعتمادی و ایمانی برندق، 1386).

2-2-3 کیفیت سود برای چه کسانی مفید است؟
بیگ‌زاده (1389) به نقل از رحیمیان بیان می‌کند که با توجه به تأکید هیأت استانداردهای حسابداری مالی بر سودمندی تصمیم‌، اعتقاد بر این است که کیفیت سود به طور کلی کیفیت گزارش‌گری مالی مورد توجه آن‌هایی است که برای مقاصد معاملاتی و تصمیم‌گیری در مورد سرمایه‌گذاری‌های خود از این گزارش‌ها استفاده می‌کنند. به علاوه تدوین‌کنندگان استانداردها نیز بطور غیرمستقیم کیفیت سود را به عنوان شاخصی برای ارزیابی کیفیت استانداردهای گزارش‌گری مالی قلمداد می‌کنند (رحیمیان، جعفری، 1385، 19).

2-2-4 اهمیت ارزیابی کیفیت سود
ارزیابی کیفیت ارقام گزارش شده توسط شرکت از این رو مفید است که استفاده کنندگان را قادر می‌سازد تا با تعدیل اطلاعات مالی گزارش شده به ارزیابی صحیح‌تری از ارزش شرکت برسند. در این زمینه باروچ‌لو استاد حسابداری دانشگاه نیویورک می‌گوید: «سودهای تعدیل شده با کیفیت در مقایسه با سودهای گزارش شده رابطه بسیار نزدیک‌تری با رفتار قیمت سهام در طول زمان دارد. از دست رفتن کیفیت سود قیمت‌های سهام را در آینده خراب می کند.» (لو58 ، 1989).
بر طبق مفهوم سودمندی تصمیم ارائه شده توسط هیأت استانداردهای حسابداری مالی ایالات متحده، کیفیت سود به صورت عام‌تر کیفیت گزارش‌گری مالی، مورد علاقه کسانی است که از گزارش‌های مالی برای تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری و انعقاد قراردادهای مختلف استفاده می‌کنند. علاوه بر این، می‌توان گفت که از دیدگاه تدوین‌کنندگان استانداردها، کیفیت گزارش‌های مالی به صورت غیر مستقیم نشان دهنده کیفیت استانداردهای گزارش‌گری مالی است. سود گزارش شده و روابط بدست آمده از آن معمولاً در قراردادهای حقوق و پاداش و قراردادهای استقراض استفاده می‌شوند. تصمیم‌گیری برای قراردادی بر اساس کیفیت سود پایین، انتقال ناخواسته ثروت خواهد شد. برای نمونه سودهای بیش از حد نشان داده شده که به عنوان معیار ارزیابی عملکرد مدیریت قرار می‌گیرد، منجر به تعلق حقوق و مزایای بیش از اندازه به مدیریت خواهد شد. به گونه‌ای مشابه، سودهای متورم ممکن است ورشکستگی ناگهانی شرکت را پنهان سازد که این خود باعث اعتبار دادن نادرست از سوی اعتبار دهندگان خواهد شد.
از دیدگاه سرمایه‌گذاری، کیفیت سود پایین مطلوب نیست زیرا نشانگر وجود ریسک در تخصیص منابع به آن بخش می‌باشد و باعث کاهش رشد اقتصادی از طریق تخصیص نادرست سرمایه‌ها خواهد شد. از طرفی، کیفیت سود پایین باعث انحراف منابع از طرح‌های با بازده واقعی به طرح‌های با بازده غیرواقعی می‌شود که کاهش رشد اقتصادی را در پی خواهد داشت (اسماعیلی، 1386، 30).

< br />2-2-5 معیارها و روش‌های ارزیابی کیفیت سود

جدول (2-2): معیارهای ارزیابی کیفیت سود

معیارهای ارزیابی
اجزای مربوط
1) مفهوم کیفیت سود مبتنی بر سری زمانی ویژگی‌های سود
الف) پایداری (ثبات) سود
ب) قابلیت پیش‌بینی
ج) نوسان‌پذیری (تغییرپذیری)

2) مفهوم کیفیت سود بر اساس رابطه بین سود اقلام تعهدی و وجه نقد
الف) نسبت وجه نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی به سود
ب) تغییر در اقلام تعهدی
ج) پیش‌بینی اجزای اختیاری اقلام تعهدی به کمک متغیرهای حسابداری
د) پیش‌بینی روابط بین اقلام تعهدی و جریان‌های نقدی

3) مفهوم کیفیت سود بر اساس ویژگی‌های کیفی چارچوب نظری هیئت استانداردهای حسابداری مالی

مربوط بودن و قابلیت اتکا
4) مفهوم کیفیت سود ناشی از تصمیمات اجرایی
الف) قضاوت‌ها و برآوردهای معیاری معکوس از کیفیت سود
ب) رابطه معکوس بین کیفیت و تغییر کاربری استانداردهای حسابداری، یعنی بین میزان منفعتی که تهیه کنندگان اطلاعات از قضاوت و پیش‌بینی خواهند برد و کیفیت سود رابطه معکوسی وجود دارد.

به طور کلی چهار روش برای ارزیابی کیفیت سود به شرح زیر مطرح است:

1- روش مبتنی بر مربوط بودن با ارزش سهام:
در این روش ارتباط بین مقادیر مختلف سود و قیمت سهام (بازار) به کمک رگرسیون اندازه‌گیری می‌شود. هرچه میزان ضریب همبستگی تعدیل شده بیشتر باشد، سود متغیر مرتبط‌تری با ارزش است (بارث و همکاران59، 2001).
2- روش مبتنی بر محتوای اطلاعاتی:
در این روش ارتباط بین تغییرات قیمت یا بازده سهام، با سطوح یا تغییرات غیرمنتظره‌ی مقادیر مختلف سود به کمک رگرسیون اندازه‌گیری می‌شود. هرچه میزان ضریب همبستگی تعدیل شده به یک نزدیک‌تر باشد، نشان دهند‌ه بار اطلاعاتی بیشتری است.
3- روش مبتنی بر توانایی پیش‌بینی:
در این روش مهم آن است که مقادیر گذشته سود بتواند مقادیر آینده را پیش‌بینی کند. هرچه میزان قدر مطلق میانگین خطای پیش‌بینی کم‌تر باشد، آن مقدار توانایی پیش‌بینی بیشتری دارد.
4- روش مبتنی بر سود اقتصادی:
در این روش بیشتر معیارهای مبتنی بر پیش‌بینی هزینه سرمایه مدنظر قرار می‌گیرد. استنباط این است که این ارقام کیفیت بالاتری نسبت به سود حسابداری دارند. معیار ارزش افزوده اقتصادی از جمله معیارهایی است که بر این روش اتکا دارد (کرنل و لندزمن60، 2003).
2-2-6 ساختارهای کیفیت سود مبتنی بر روابط بین سود، اقلام تعهدی و جریان‌های نقدی
در این بخش، درباره ساختارهای کیفیت سود و معیارهای مرتبط با آن، که از روابط میان اقلام تعهدی و جریان‌های نقدی سود مشتق شده است، بحث می‌شود.

2-2-6-1 نسبت جریان‌های نقدی عملیاتی به سود
این معیار کیفیت سود، مبتنی بر این دیدگاه است که هرچه نقد شوندگی سود بیشتر باشد، کیفیت آن بالاتر است. در گزارش‌های تحلیل‌گران مالی مانند هریس و دیگران61 (2002) و راج و دیگران62 (2002) و در کتاب‌های تجزیه و تحلیل صورت‌های مالی، این دیدگاه دیده می‌شود. در ساده‌ترین حالت این رابطه به صورت نسبت جریان‌های نقدی عملیاتی به سود بیان شده است.

2-2-6-2 تغییر در جمع کل اقلام تعهدی
روش مبتنی بر تغییرات در کل اقلام تعهدی، شیوه ساده‌ای برای اندازه‌گیری کیفیت سود است. طبق این روش تا زمانی که بخشی از اقلام تعهدی دستکاری نشود و در طول زمان ثابت بماند، تغییرات در کل اقلام تعهدی، دستکاری‌های مدیریتی را اندازه‌گیری و معیار معکوسی از کیفیت سود ارائه می‌دهد (دی‌آنجلو، 1986).
2-2-6-3 پیش‌بینی اقلام تعهدی غیرعادی (اختیاری) با استفاده از متغیرهای حسابداری
طبق روش تغییرات در کل اقلام تعهدی، همواره اقلام تعهدی دستکاری نشده نامشخص وجود دارد. در مقابل، این روش، متغیرهای حسابداری را به عنوان عامل اقلام تعهدی دستکاری نشده معرفی می‌کند. روش‌های پیش‌بینی متعددی وجود دارد که هر یک حساب خاصی را به عنوان متغیر حسابداری مورد توجه قرار می‌دهند (محمدی، 1388).

2-2-6-4 پیش‌بینی روابط بین اقلام تعهدی و جریان‌های نقدی
از لحاظ نظری، رابطه بین اقلام تعهدی و جریان‌های نقدی، به جنبه‌هایی از رابطه بین سود و وجه نقد می‌پردازد و از مشکلات مرتبط با روش متغیرهای حسابداري جلوگیری می‌کند که توسط دیچاو و دیچو در سال 2002 بیان شده است.
در رویکرد آنها، باقیمانده‌های برآوردی در رگرسیون تغییرات سرمایه‌ در گردش به جریان‌های نقدی دوره قبل، دوره جاری و دوره بعد هر شرکت، کل خطاهای برآوردی اقلام تعهدی توسط مدیریت را شامل می‌شود و به عنوان معیار معکوسی از کیفیت سود تلقی می‌گردد. معیار دیچاو و دیچو (2002) نیازی به مفروضات در مورد عناصر حسابداری مدیریت نشده ندارد و ارتباط مستقیمی را بین جریان‌های نقدی و سود جاری ایجاد می‌کند. اما بین خطاهای برآوردی دستکاری نشده و مدیریت سودمندی، تمایزی قائل نمی‌شود (رحیمیان و جعفری، 1385، 53).
2-3 ارزش بازار شرکت
2-3-1 مقدمه
یکی از مهمترین هدف‌های شرکت‌ها حداکثرکردن ارزش سهام شرکت است. اگر چه امروزه ملاحظات اجتماعی مانند کمک به صرفه‌جویی در انرژی یا حداقل کردن آلودگی‌های محیط زیست و … نیز می‌تواند هدف عمده واحدهای انتفاعی محسوب شود. خط‌مشی‌های یک واحد انتفاعی استراتژی‌هایی است که برای دستیابی به اهداف انتخاب و به کار گرفته می‌شود. سهامداران علاقه‌مند هستند که حقوق آنان در شرکت تا جایی که امکان دارد افزایش یابد که این خود به معنا
ی تأکید بر سود است اما در عین حال بالا بردن ارزش سهام شرکت یکی از مهمترین هدف‌های مدیریت محسوب می‌شود. مادام که سهامداران فعلی یا سرمایه‌گذاران بالقوه اطلاعات صحیح و به موقع درباره فعالیت‌های شرکت در اختیار دارند عملکرد بهتر به معنای ارزش سهام بالاتر خواهد بود. هر چند امکان دارد اطلاعات مورد نیاز فوراً در دسترس سرمایه‌گذاران قرار نگیرد، یا درباره مفهوم و معنای اطلاعات در ارتباط با عملکرد آتی شرکت اختلاف نظر وجود داشته باشد، بنابراین توجه اصلی مدیریت به حداکثر رساندن ارزش سهام در بلندمدت معطوف خواهد شد (رهنمای رودپشتی و همکاران، 1385، 96).

2-3-2 مفاهیم مختلف ارزش
ارزش از جمله متغیرهایی است که بار معنایی گسترده‌ای دارد. گستردگی بار معنایی ارزش با گستردگی رشته‌ها و تخصص‌ها ارتباط دارد، نظیر ارزش اجتماعی، ارزش مالی، ارزش اقتصادی و … نماد هر یک از ارزش‌ها با توجه به اهداف آنها، انتخاب و ارائه می‌گردد (اردبیلی، 1380، 31).
اغلب افراد ارزش را آن چیزی که می‌ارزد تعریف می‌کنند. مفهوم ارزش به مواردی از جمله، به شخصی که ارزیابی را انجام می‌دهد، هدف، زمان‌بندی و مجموعه‌ای از عوامل دیگر بستگی دارد. در نتیجه مفاهیم مختلفی برای ارزش وجود دارد و بیان

 
دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید