د بررسي در دسترس باشد.
به تاريخ پايان اسفند 86، 87، 88، 89 و90 صورتهاي مالي سالانه حسابرسي شده ارائه كرده باشند.
شركت هايي كه نماد آنها بيش از 6 ماه در بورس اوراق بهادار تهران متوقف نشده باشد.
با اعمال شرايط فوق، تعداد 75 شركت از 21 صنعت باقي ماند كه تمامي آنها به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شده اند كه در كل 375 مشاهده از آنها استخراج مي شود.

1-9 قلمرو تحقيق
«قلمرو موضوعي»
قلمرو موضوعي اين تحقيق تاثير نوسانات جريان نقدي بر كيفيت سود و ارزش شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد.
«قلمرو مكاني»
قلمرو مكاني اين تحقيق شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد.
«قلمرو زماني»
دوره زماني مورد مطالعه در اين تحقيق دوره پنج ساله از ابتداي سال 1386 تا پايان سال 1390 مي باشد.

1-10 تعريف واژه هاي اصلي تحقيق
متغیرهای این تحقیق شامل نوسانات جریان نقدی (متغیر مستقل)، کیفیت سود (متغير واسطه اي)، ارزش شرکت (متغیر وابسته) و اندازه شرکت (متغیر کنترلی) می باشند که تعريف عملياتي و روش اندازه گيري آنها به شرح زیر مي باشد:

1-10-1 نوسانات جریان نقدی
نوسان عبارت است از نوسان یک متغیر دراطراف میانگین که شامل معیارهایی نظیر واریانس و انحراف معیار می باشد. اولین بار مارکویتز12(1952) ازانحراف معیار بازدهی به عنوان معیاری برای محاسبه ریسک استفاده نمود. در اين تحقيق ريسك جريانات نقدي به عنوان نوسانات جريان نقدي اندازه گيري و تفسير شده است.
برای اندازه گیری نوسانات جریان نقدی از انحراف معيار جريان نقدي عملياتي در طول پنج سال گذشته ( شامل سال t ) تقسيم بر ميانگين جريانهاي نقدي عملياتي در طول همان دوره استفاده شده است (كردستاني و لطفي، 1390، 71).

1-10-2 کیفیت سود
در این پژوهش برای اندازه گیری کیفیت سود از مدل ریچاردسون به شرح معادله (1-2) استفاده گردیده است.
براساس این مدل، اقلام تعهدی به عنوان شاخص سنجش کیفیت سود مورد استفاده قرار می گیرد، به این صورت که هرچه اقلام تعهدی کمتر باشد، انتظار می رود تداوم یا پایداری سود بیشتر در نتیجه کیفیت سود بالاتر باشد (ريچاردسون و همكاران13، 2005، 439).
TACC_t=∆WC+∆NCO+∆FIN

ام t اقلام تعهدی سال 〖TACC〗_t

∆NCO تغییرات دارایی های عملیاتی غیر جاری
∆WC تغییرات سرمایه در گردش
∆FIN تغییرات دارایی های مالی

1-10-3 ارزش شرکت
در پژوهش حاضر برای اندازه گیری ارزش شرکت از شاخص Q توبين استفاده ميشود كه از تقسيم ارزش بازار به ارزش دفتري دارايي هاي شركت بدست مي آيد.
زماني كه نسبت Q توبين از يك بزرگتر باشد، نشان دهنده آن است كه سرمايه گذاري در دارايي ها توليد كننده درآمدهايي است كه ارزش بيشتر از مخارج سرمايه اي را ايجاد مي كند و زماني كه نسبت Q توبين كوچكتر از يك است، بدين معني است كه سرمايه گذاري در دارايي ها بازده چنداني ندارد (افسرده گلفزاني، 1384).

1-10-4 اندازه شرکت
برای محاسبه اندازه شرکت از روشهای متفاوتی استفاده می شود. مثلا برخی مجموع دارایی های شرکت را بکار می برند. فروش نیز در پاره ای از اوقات به عنوان اندازه شرکت مورد استفاده قرار می گیرد. در این تحقیق ارزش بازار سهام شرکت به عنوان اندازه شرکت مورد استفاده قرار گرفته و از حاصل ضرب آخرین قیمت بازار در سهام عادی منتشره به دست می آید (ولي پور، 1388، 50).

CS=P_it×N_(it )

ام t ام در دوره / سال i قيمت سهام شرکتP_it
ام t ام در دوره / سال i تعداد سهام شرکتN_it
1-11 ساختار كلي تحقيق
در فصل اول به طور خلاصه كليات تحقيق شامل تعريف موضوع، بيان مساله، اهميت و ضرورت تحقيق، اهداف تحقيق، كاربردها و فرضيه هاي تحقيق، قلمرو تحقيق، روش هاي جمع آوري اطلاعات و روش تحقيق مورد بررسي قرار گرفت و در نهايت واژه هاي اساسي تحقيق توضيح داده شد.
فصل دوم تحقيق به بيان نظري تحقيق و ادبيات آن اختصاص يافته است. در مقدمه فصل به بيان مختصر موضوع تحقيق و دلايل آن پرداخته و سپس مباني نظري موضوع تحقيق و سير تاريخي آن مورد بحث قرار گرفته است.
فصل سوم به بيان روش انجام تحقيق اختصاص يافته است. در اين فصل پس از بيان مقدمه اي پيرامون روش علمي تحقيق به موضوعاتي چون گردآوري اطلاعات، جامعه آماري تحقيق، قلمرو زماني و روش هاي انجام آزمون مورد بحث قرار گرفته است. از آنجا كه مي بايست نتايج هر تحقيق جهت اطمينان يافتن از اعتبار آنها با كمك آزمون هاي آماري سنجيده شود، بخش آخر اين فصل به اين مورد اختصاص يافته است.
فصل چهارم به تجزيه و تحليل اطلاعات اختصاص يافته است. در اين فصل يافته هاي تحقيق در قالب اعداد و ارقام بيان شده اند. سپس يافته هاي تحقيق مورد تجزيه و تحليل تفصيلي قرار گرفته و در پايان به كمك آزمون هاي آماري سنجيده شده اند و اعتبار آنها مورد بررسي قرار گرفته است.
فصل پنجم تحقيق به بيان نتايج و ارائه پيشنهادات محقق اختصاص يافته است. نتايج فرضيات تحقيق به تفكيك براي هر فرضيه ارائه و نتايج آن تشريح و ارزيابي گرديده است و پس از نتيجه گيري ، پيشنهاداتي براي تحقيق هاي آتي صورت گرفته است .

فصل دوم

مباني نظري و پيشينه تحقيق

2-1 جریانات نقدی و کاربرد اطلاعاتی آنها در تصمیم‎گیری
2-1-1 مقدمه
وجوه نقد از منابع مهم و حیاتی هر واحد اقتصادی است و ایجاد تواز
ن بین وجوه نقد موجود و نیازهای نقدی یکی از مهمترین عوامل سلامت اقتصادی و تداوم فعالیت آنهاست و در بسیاری از تصمیمات مالی و مدل‎های ارزیابی طرح‎های سرمایه‎ای و برخی تجزیه و تحلیل‎های سنتی و جدید مدیریت مالی، جریان‎های نقدی نقش محوری دارند. به این ترتیب از دید درون سازمانی، توانایی پیش‎بینی نتایج فعالیت‎های آتی، خصوصاً جریان‎های نقدی، اداره امور را در کاراترین شکل خود ممکن می‎سازد و به اتخاذ تصمیمات بهینه عملیاتی، سرمایه‎گذاری و تأمین مالی منجر می‎شود. از طرف دیگر بسیاری از تصمیمات استفاده کنندگان برون‎سازمانی نیز مبتنی بر اطلاعات جریان‎های نقدی آتی است (عرب مازار یزدی، صفرزاده، 1386، 112).
وجوه نقد، اصلی‎ترین عنصر از گروه دارایی‎های جاری و مهمترین مؤلفه سرمایه در گردش واحدهای انتفاعی است، به نحوی که تداوم فعالیت و تحقق اهداف واحدها را تسهیل نموده و امکان‎پذیر می‎سازد (نیکومرام و همکاران، 1386، 277).
تأثیر وجوه نقد در اداره واحدهای انتفاعی بدان اندازه است که آگاهی روزانه از وضعیت نقد، در تصمیم‎گیری مالی و اساسی واحد انتفاعی امری ضروری است. اغلب تصمیمات مدیران به گونه‎ای با وجوه نقد ارتباط دارد. بنابراین ضروری است که اولاً به عنوان یکی از سه رکن برنامه‎ریزی مالی همواره مدنظر مدیران مالی قرار گیرد و ثانیاً به صورت کارا و اثربخش در خصوص وجوه نقد، اعمال مدیریت شود.

2-1-2 اهمیت و مدیریت وجوه نقد
وجوه نقد از منابع مهم انتفاعی است که از طریق عملیات عادی و سایر منابع تأمین مالی به واحد انتفاعی وارد می‎شود و برای اجرای عملیات، پرداخت سود، بازپرداخت بدهی‎ها و گسترش واحد انتفاعی به مصرف می‎رسد. جریان ورود و خروج وجه نقد در هر واحد انتفاعی بازتاب تصمیم‎گیری مدیریت در مورد برنامه‎های کوتاه مدت و بلند مدت عملیاتی و طرح‎های سرمایه‎گذاری و تأمین مالی است (نیکومرام و همکاران، 1386، 278).
اهمیت وجوه نقد تا بدان حد افزایش یافته است که مدیریت بدون اطلاع از وضعیت آن، قادر به اخذ تصمیات کارا و اثربخش نمی‌باشد. زیرا اتخاذ هر تصمیم، به میزان وجه نقد موجود و در دسترس و وجوه نقدی که پیش‎بینی می‎شود و در آینده در دسترس خواهد بود، بستگی دارد. همچنین وضعیت نقدینگی مبنای قضاوت بسیاری از اشخاص ذیحق، ذینفع و ذیعلاقه نظیر سهامداران، سرمایه‎گذاران و سفارش دهندگان درباره موقعیت واحد انتفاعی است (نيكومرام و همكاران، 1386، 279).

2-1-2-1 وجه نقد
عبارت است از موجودی نقد و سپرده‎های دیداری نزد بانکها و مؤسسات مالی اعم از ریالی و ارزی (شامل سپرده‎های سرمایه‎گذاری کوتاه مدت بدون سررسید) به کسر اضافه برداشت‎های که بدون اطلاع قبلی مورد مطالبه قرار می‎گیرد (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1386، 47).
2-1-2-2 جریان وجه نقد
عبارت است از افزایش یا کاهش در مبلغ وجه نقد ناشی از معاملات با اشخاص حقیقی یا حقوقی مستقل از شخصیت حقوقی واحد تجاری و ناشی از سایر رویدادها (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1386، 47).

2-1-3 سیر تاریخی صورت جریان وجوه نقد
احساس نیاز به تهیه صورت جریان نقد زمانی آشکار گردید که استفاده کنندگان از صورت‎های مالی دریافتند که مجموعه‎ صورت‎های مالی آن زمان (ترازنامه و سود و زیان)، دلایل کلیه موارد تغییر در وضعیت مالی را افشا نمی‎کند. لذا جهت پوشش آن ابتدا «صورت از کجا آمده و در کجا به کار رفته» تهیه گردید. متعاقب آن بر اساس بررسی تحقیقی شماره 2 هیئت اصول حسابداری در سال 1961 جهت تجزیه و تحلیل تغییرات مانده‎ها «صورت وجوه»14 را توصیه کردند. در سال 1963 بر اساس نظریه این هیئت نام آن از «صورت وجوه» به «صورت منابع و مصارف وجوه» تغییر یافت. در سال 1971 نظریه شماره 19 هیئت اصول حسابداری انتشار یافت و در این نظریه تهیه «صورت تغییرات در وضعیت مالی»15 به عنوان جزء لاینفک صورت‎های مالی الزامی شناخته شده و جایگزین صورت منابع و مصارف گردید (اعتمادی و چالاکی، 1382، 59).

2-1-4 حرکت به سوی صورت جریانات نقدی
در استاندارد شماره 116 برای گزارشگری مالی سه هدف کلی در نظر می‎گیرند. نخستین هدف در قالب عبارتهای بسیار گسترده و به شیوه‎ای ساده بیان می‎شود: «گزارش مالی باید اطلاعاتی را ارائه نماید که برای سرمایه‎گذران و بستانکاران کنونی و بالقوه در جهت اتخاذ تصمیات بخردانه، سودمند واقع شود.» می‌‎توان دو هدف دیگر را به عنوان راه‎های خاصی جهت تأمین هدف نخست به تصور درآورد، که عبارتند از: (1) ارائه اطلاعات درباره خالص منابع شرکت و تغییر در این منابع و (2) ارائه اطلاعات برای ارزیابی جریان‎های نقدی آینده.
این دو هدف گزارشگری در هیئت استانداردهای حسابداری مالی ایجاد انگیزه کرد که به صورت جریان‎های نقدی توجه نماید. هیئت استانداردهای حسابداری مالی در استاندارد شماره 5 در مورد صورت جریان‎های نقدی چنین ادعایی دارد:
صورت جریان وجه نقد درباره موارد زیر اطلاعات سودمند را ارائه می‎کند:
درباره فعالیت‎های شرکت از نظر ایجاد وجوه نقد از مجرای عملیات جهت بازپرداخت بدهی، پرداخت سود تقسیمی یا سرمایه‎گذاری مجدد برای حفظ ظرفیت و یا گسترش دادن عملیات، درباره فعالیت‎های تأمین مالی از مجرای انتشار اوراق قرضه و سهام و درباره سرمایه‎گذاری یا به مصرف رساندن وجوه نقد. کاربرد اطلاعات درباره دریافت‎های نقد کنونی و پرداخت‎ها می‎تواند به ما کمک کند كه عواملی مانند قدرت نقدینگی شرکت، انعطاف‎پذیری ما
لی، سودآوری و ریسک را برآورد نماییم (پارسائیان، 1385، 168).

2-1-5 فرضیات موجود در خصوص جریان‎های نقدی
دو فرضیه در خصوص جریانات نقدی وجود دارد که عبارتند از: (اعتمادی، چالاکی، 1382، 71)
الف) فرضیه اطلاعات جریان نقدی (CFIH)17
ب) فرضیه جریان نقدی آزاد 18(FCFH)
2-1-5-1 فرضیه اطلاعات جریان نقدی
طبق این فرضیه، تغییرات در سود سهام اطلاعاتی درباره جریانات نقدی شرکت در بردارد و مدیریت از آن برای انتقال اطلاعات داخلی درباره جریان نقدی در دسترس شرکت به سایر افراد ذینفع در بازار استفاده می‎نماید.
بر اساس این فرضیه تغییر در سود سهام منجر به تغییر در جریان نقدی شرکت شده و در نتیجه واکنش بازار به تغییرات سود سهام شرکت را نشان می‎دهد. طبق این فرضیه اعلام تغییرات سود تقسیمی اطلاعاتی درباره جریانات نقدی شرکت در بردارد. بنابراین انتظار می‎رود که افزایش سود سهام (کاهش آن)، افزایش (کاهش) در جریانات نقدی ناشی از عملیات را به همراه داشته باشد.
اینکه آیا هر دو تغییر همزمان اتفاق می‎افتد

 

دیدگاهتان را بنویسید